Paylaşın!
Hız Çağının Çocukları
Hasan Baltalar
15 Kasım 2026 Pazar
89 Görüntülenme
Yorumsuz

Adı artık X, Y ve Z gibi harflerle ifade edilmeye başlanan, kendisine bir kelime bile atfedilmeyen kuşaklar arasında tam olarak nereye yerleştiğini bilemediğim bizim kuşak, baş döndürücü bir hızdaki değişime şahit oldu. Bu hız bizi şaşkına çevirdi. “Nereden nereye geldik” demekten bile yoruluyoruz çok zaman.

Hiç araba kullanmamış, hiç uçağa binmemiş, gördüğü en teknolojik cihazın (o da siyah beyaz, tüplü) televizyon olduğu bir adamın oğluyum ben. Çocukluğunda gördüğü ve kullandığı araçların hemen hemen tamamı, yaşlandığında ve öldüğünde de vardı ve de kullanılıyordu. Şu an babamın öldüğü yaşı 3 yıl geçmiş durumdayım ama hayatıma giren ve ondan silinen o kadar şey var ki.

b209i001.jpg
Logaritma ve Trigonometri Cetvelleri
b209i001.jpg
Logaritma ve Trigonometri Cetvelleri

Kitapçıktan Makineye

Üniversiteye başladığımda bir yıl hazırlık okumuştum. Yabancı dili orada öğrendim ve hâlâ kullanıyorum. Mezun olduğum bölüme geçince fen dersleri ile tanıştık. Matematik sınavına girerken elimizde resmini gördüğünüz ince bir kitapçık olurdu. Adı “Logaritma ve Trigonometri Cetvelleri” idi. Sınavdaki soruların cevaplarını hesaplarken, trigonometri değerlerini bu kitapçıktaki tablolara bakarak bulurduk. Bunlar önceden hesaplanmış ve tablolara yerleştirilmişti.

Nasıl haberim oldu bilmiyorum: “Bilimsel Hesap Makinesi”. Müthiş bir görünüşü vardı. Fotoğrafından sizin de etkileneceğinize eminim. smile Logaritma ve Trigonometri Cetvelleri’ni açıp tablolardan sayı aramaya gerek bırakmıyordu. Tuşlarla sayıları yazıyor ve tek tuşa basıyordunuz, hoop sonuç ekranda! Ancak bu cihaz, piyasada bulunsa bile bazen yemek parası kalmayan bir öğrenci için pahalıydı.

Yıl: 1983. Halam Almanya’da yaşıyordu. Ondan bana bir bilimsel hesap makinesi göndermesini istedim. Beni kırmadı ve bir tatile gelişinde makinemi getirdi: ‘Casio’. Efsane bir cihazdı. Ekranın hemen üzerinde alttan kalem pil takılan bir alan vardı. O kısmın üst tarafta neden boş kaldığını düşünür, “Bunu geliştirmek lâzım” derdim. Aklıma geleni hemen yaptılar ve makineler kalem pil yerine, kol saatlerinde kullanılan ince pillerle çalışmaya başladı. Bu makinede daha sonra sayı tutma oyunu programladığımı hatırlıyorum. Programını hâlâ saklarım.

Hızlandık!

Hikâyenin bundan sonrası şaşılacak hızda teknolojik gelişmelerle dolu. Memlekete telefon etmek için postaneye giderek, (sabit telefon) numarasını verdiğimiz ve numaranın bağlanması ve bir kabine girerek konuşmak için yarım saat sıra beklemek yerine, jeton atarak birkaç dakikada aradığımız kişileri kulağımızda duymaya başladık.

Sonra renkli televizyon, çağrı cihazları, mobil (ve daha sonra akıllı) telefonlar; üniversitede ilk kez gördüğümüz gardırop büyüklüğündeki bilgisayarların masamıza ve sonra elimize sığması. Giyilebilir teknolojiler ve akıllı ev aletlerinden hiç bahsetmeyeyim.

b209i002.jpg
Casio fx-100
b209i002.jpg
Casio fx-100

Bu arada (en azından benim gözümden hiç düşmeyen) bir cihaz var ki o da “Radyo”. Hâlâ çalışma masamdaki yerinde, tahtındaki padişah gibi kuruludur ve çalışmaktadır.

Elbette bazı cihazların kullanımı, daha zahmetli olan veya yatırım gerektiren diğer bazı araçları sahneden indirdi. Daktilolar (o da ne?), 36 pozluk filmlerin takıldığı, tab ettirmek için günlerce beklenen analog makineler; kasetçalar ve müzik setleri, VHS video oynatıcılar antika olarak bile bulunmuyor. Şimdiki gençler faksı hiç kullanmadı. Telgrafın ne olduğunu bilmiyor. Hadi bunları geçtim, halen kullandığımız bilgisayarlar için bir zamanlar vazgeçilmez olan disketleri bile tanımıyorlar. Çağın ürünü olan bilgisayarlar bile çok hızlı gelişti.

Hız Yorgunluğu

Tüm bunlar benim ömrümün yetişkinlik kısmına yani elli yıla sığdı. Babamın ve annemin elli yılında görmediği kadar yenilik ve icat gördüm. Ben bu değişim hızının bizleri yorduğu ve yıprattığı kanaatini taşıyorum. Yavaşlığın dinginliğini terk ettik ve hız ile birlikte haz da çabuk tükenmeye başladı.

Bu hız, (gidenleri gördüğümüz için) kullandığımız ve faydalandığımız bazı şeylerin kısa zamanda kaybolacağı beklentisini de oluşturuyor ve haliyle yerine ne koyacağımızı düşünmeye başlıyoruz. Kaybetme korkusunun yan etkilerini hissediyoruz ama adını koymaya çekiniyoruz.

Geldiğim noktada, saatlerce zamanımı alacak bir çalışmayı birkaç dakikada yapay zekâya yaptırabiliyorum. Oh, harika! Ama kontrolümde olmayan bu araç elimden gittiğinde, eski usule tekrar adapte olabilecek miyim? Bir arkadaşım geçen gün, “Daha önce gittiğim bir yere navigasyonsuz gidemedim” dedi. Evime sık gelen eski tanışlarımdan, konum istemeyen yok gibi. Rehbere kaydettiğimiz telefon numaralarını hatırlamamayı kanıksadık artık.

Gidişat ne olacak?

İnanın kestiremiyorum. Babamın çağında olsam bunu yapabilirdim ama şimdi şaşkınlıkla izliyorum. Sadece izliyorum. Bir de inisiyatifi o hıza kaptırmamaya çalışıyorum. Değişim hızını etkileyemem ama adapte olma hızı benim kontrolümde olmalı ve dengeyi sağlamalıyım.


Lütfen sitenin kullanım politikasına uyun ve kaynak göstermeksizin alıntı yapmayın.
 Paylaşın!
 

Yorumunuzla katkıda bulunun

  • Bilgi girilmesi zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.
  • E-Posta adresiniz yayınlanmayacak ve aramızda kalacaktır.
  • Yorumunuz içinde, lütfen bağlantı (link) kullanmayınız.